Ortodoncja Wrocław – wady zgryzu

18 sierpnia 2017, Adam Dederko

Rozpoznawanie wad zgryzu

Rozpoznawanie wad zgryzu w odniesieniu do płaszczyzny strzałkowej, ocena rozwoju łuków zębowych

Nieprawidłowościami w płaszczyźnie strzałkowej są wady poprzeczne, to znaczy zakłócenia we wzroście na szerokość, czyli wszelkiego rodzaju rozszerzenia, zwężenia jak też asymetrie łuków zębowych. To właśnie one w sytuacji, gdy nieprawidłowości są nasilone negatywnie oddziałują na wygląd twarzy. I tak, do wad zgryzu w odniesieniu do płaszczyzny strzałkowej zaliczyć możemy zgryzy krzyżowe ( wada polega na odwrotnym zachodzeniu zębów górnych na dolne). Wyodrębnić można zgryz krzyżowy częściowy przedni (prawostronny/lewostronny) oraz boczny jednostronny (prawostronny/lewostronny) lub obustronny, jak też zgryz krzyżowy całkowity (prawostronny/lewostronny). Także do zaburzeń poprzecznych zaliczyć można boczne przemieszczenie żuchwy ( czynnościowe prawostronne/lewostronne), wówczas następuje przesunięcie wargi i brody w stronę zaburzoną oraz boczne przemieszczenie żuchwy ( morfologiczne – laterogenia prawostronne/lewostronne) i wtedy mamy do czynienia z wadą wrodzoną, wywołaną niewłaściwą budową gałęzi względnie trzonu żuchwy albo procesami morfologicznymi wewnątrz stawu skroniowo-żuchwowego. Zgryz przewieszony także należy do zaburzeń poprzecznych, a jego nieprawidłowość ujawnia się tym, że przy zaciśnięciu szczęk płaszczyzny zgryzowe zębów bocznych dolnych i górnych rozmijają się. Wyodrębnić możemy zgryz przewieszony jednostronny (prawostronny/lewostronny) oraz obustronny.

Ortodoncja Wrocław

Ocena łuków zębowych

Zazwyczaj harmonijne rysy twarzy w uzębieniu mlecznym, jak również stałym wiążą się z poprawnym zgryzem, natomiast oceniając rozwój łuków zębowych należy pamiętać o tym, aby odwoływać się do norm zgryzowych odpowiednich dla konkretnego etapu rozwoju pacjenta. W przypadkach, gdy występuje zgryz krzyżowy częściowy przedni w trakcie trwania uzębienia mlecznego zestawienie danych z modeli umożliwi ustalić przyczynę wady zgryzu, jak również ułatwi określić właściwy plan i metodę leczenia. Tymczasem zgryzy krzyżowe częściowe przednie zaliczają się do wad, które obligują lekarza ortodontę do niezwłocznego przystąpienia do leczenia pacjenta. Analiza modeli zgryzów krzyżowych bocznych z kolei, wyjaśni przyczynę powstania wady, czy jest to obturacja górnego łuku zębowego, czy może ponadprzeciętne rozszerzenie dolnego łuku zębowego.

Ocena łuków zębowych

Analiza i pomiary modeli gipsowych w przypadkach zgryzów przewieszonych jednostronnych, czyli długość i szerokość łuku jak też wielkość bazy apikalnej, a później obliczenie wskaźników umożliwi sprecyzowanie rodzaju wady. W tym przypadku możemy mieć do czynienia z wadą wyrostkowo-zębową, gnatyczną czy też zębową. Pozwoli to na szybkie określenie planu leczenia i będzie bardzo pomocne w doborze właściwego aparatu. Natomiast dokonanie analizy i pomiarów na modelu w razie wystąpienia zgryzu przewieszonego obustronnego, pozwoli na identyfikację wady, a także pomoże lekarzowi ortodoncie zadecydować czy powinien hamować rozwój szczęki, czy może rozbudowywać dolny łuk zębowy. Skonsolidowanie owych pomiarów na modelach z badaniami radiologicznymi umożliwią określić przypuszczalną wadę.

Rozpoznawanie wad zgryzu w odniesieniu do płaszczyzny czołowo-oczodołowej, ocena rozwoju łuków zębowych

Mając na uwadze płaszczyznę czołowo-oczodołową wyodrębnić można wady zgryzu doprzednie i dotylne. Przy wadzie dotylnej, poza tyłozgryzem rzekomym, dolny łuk zębowy cały lub tylko we fragmentach jest cofnięty w stosunku do łuku górnego (tyłozgryz) lub też cała żuchwa ułożona jest dotylnio wobec szczęki (tyłożuchwie). Natomiast wady doprzednie (oprócz przodozgryzu rzekomego) zasadniczo określa doprzednie ustawienie dolnego łuku zębowego, częściowo jak też i w całości, a czasem cała żuchwa jest ustawiona doprzednio w zestawieniu z łukiem górnym (przodożuchwie). Do bardzo popularnej wśród pacjentów wady zgryzu zaliczyć trzeba tyłozgryz i można wyróżnić trzy jego rodzaje. Pierwszy to tyłozgryz częściowy ( z prawidłowym ustawieniem zębów siecznych; z protruzją zębów siecznych; z retruzją zębów siecznych) po drugie tyłozgryz całkowity ( z prawidłowym ustawieniem zębów siecznych; z protruzją zębów siecznych; z retruzją zębów siecznych) po trzecie tyłozgryz rzekomy. Także do wad przednio-tylnych włączyć można tyłożuchwie. W tej wadzie natomiast wyodrębnić możena tyłożuchwie czynnościowe oraz morfologiczne – retrogenia. Zaś do wad doprzednich zaliczyć możemy przodozgryz, który da się podzielić na trzy rodzaje przodozgryz częściowy, przodozgryz całkowity i przodozgryz rzekomy, jak również przodożuchwie, w którym wyodrębnić można przodożuchwie czynnościowe oraz morfologiczna ( progenia). Natomiast zgodnie z podziałem wad zgryzu według Orlik-Grzybowskiej nie jest tam uwzględniona diagnoza tyłozgryzu jednostronnego. To zaburzenie występuje w dwóch rodzajach, w pierwszym linia pośrodkowa górnego łuku zębowego nakłada się na linię pośrodkową twarzy, natomiast asymetria pojawia się w dolnym łuku zębowym, w drugim tymczasem linia pośrodkowa dolnego łuku zębowego zbiega się z linią pośrodkową twarzy, zaś asymetria obejmuje górny łuk zębowy i cechuje się malezjalną pozycją zęba trzonowego szczęki po stronie wady.

Rozpoznawanie wad zgryzu w odniesieniu do płaszczyzny frankfurckiej

Cechą wspólną właściwości pionowych wad zgryzu, które poddawane są ocenie względem płaszczyzny frankfurckiej, może być upośledzenie wzrostu na wysokość zębów razem z wyrostkiem, a także kości szczęki i żuchwy. Ułomności analizowane wobec płaszczyzny poziomej powinno się podzielić na zgryzy otwarte i głębokie. W zgryzach otwartych występują wady wyrostkowo-zębowe (zgryz otwarty częściowy przedni lub boczny), których tworzenie bywa powiązane z nawykami jakie posiada pacjent, to znaczy ssaniem palca, smoczka, wargi dolnej, niewłaściwej pozycji spoczynkowej języka, zaburzeniem wymowy jak również połykania. W zgryzach otwartych wyodrębnić można wadę gnatyczną ( zgryz otwarty całkowity), która wywołana jest wrodzoną aberracją budowy i korelacją kości szczęk. Razem z tą wadą mogą występować trudności w funkcji żucia i/lub odgryzania, a także nieprawidłowa wymowa powiązana z dysfunkcją języka. Natomiast zgryzy głębokie wyróżniają, na przykład zwiększenie nagryzu pionowego, co wywołuje ograniczenia doprzednich ruchów żuchwy. To wady wrodzone wśród, których wyróżnić można nadzgryz i zgryz głęboki całkowity, a także wady nabyte, na przykład zgryz rzekomy. W ciągu rozwoju zgryzu możliwe jest zaobserwowanie tak zwanego nadzgryzu fizjologicznego, który pojawia się w fazie wczesnego uzębienia mlecznego oraz wczesnego uzębienia stałego. Szczegółowe badania kliniczne, jak też analiza modeli pacjenta umożliwiają lekarzowi ustalenie odpowiedniej terapii ortodontycznej dostosowanej do etapu rozwoju pacjenta.