Leczenie recesji dziąsłowej

21 września 2017, Adam Dederko

Sytuacja w której brzeg wolnego dziąsła usytuowany jest dowierzchołkowo względem granicy szkliwno-cementowej określana jest mianem recesji. Kiedy do niej dochodzi, odsłonięty zostaje korzeń zęba. Recesja dziąsłowa nierzadko mylona jest z periodontitis. Najczęstszą przyczyną jej występowania są urazy podprogowe, spowodowane przez uszkodzenia mechaniczne wynikające z nieprawidłowego używania szczoteczki do zębów. Najbardziej narażone na nie są osoby posiadające cienki biotyp dziąsłowy, szczególnie dzieci i młodzież. Przyczyną powstawania omawianej dolegliwości u osób w starszym wieku s urazy tkanek podporowych zęba, do których dochodzi w skutek procesów zapalnych. Powodują one uszkodzenie kości międzyzębodołowych. Ponadto doprowadzają do przesunięcia szczytów brodawek dziąsłowych. Recesja dziąsłowa związana jest przede wszystkim z zębami usytuowanymi dowargowo. U osób młodych stwierdza się recesję głównie klasy pierwszej i drugiej – według kryteriów opracowanych przez Millera. Charakteryzują się one występowaniem gdy nie są uszkodzone przegrody międzyzębodołowe. W takich przypadkach brodawki dziąsłowe są ulokowane prawidłowo. Wyróżnia je usytuowanie brzegu dziąsła względem granicy śluzówkowo-dziąsłowej. U osób starszych diagnozuje się zazwyczaj recesje klasy trzeciej i czwartej (zgodnie z kryteriami przyjętymi przez Millera). Recesja dziąsłowa pierwszej i drugiej klasy jest całkowicie wyleczalna. Leczenie chirurgiczne recesji dziąsłowej klasy trzeciej i czwartej nie jest natomiast możliwe. Odsłonięta zębina przyczynia się do powstawania dolegliwości, których częstym objawem jest ból. Ponadto wpływa niekorzystnie na estetykę. Odkryta zębina podatna jest na próchnicę oraz erozję. Oczyszczanie mechaniczne jest bardzo niedogodne gdy występuje zaawansowana recesja. Wynika to z braku strefy dziąsła zębodołowego. Wpływ na rozwój stanu zapalnego przyzębia ma także zalegający biofilm. Jeżeli celem leczenia recesji dziąsłowej jest poprawienie estetyki to stosuje się zwykle pokrycie odsłoniętych korzeni materiałem kompozytowym a także leczenie protetyczne z użyciem licówek. Należy jednak zwrócić uwagę, że metody te mają tylko doraźny wpływ na polepszenie estetyki. Po jakimś czasie recesja staje się jeszcze bardziej zaawansowana. Do wad wymienionych wyżej rozwiązań zaliczyć można powstawanie niepożądanych zmian na powierzchni spowodowane pokryciem zębiny korzeniowej materiałem kompozytowym. Postępowanie takie przyczynia się do niemożliwości całkowitego pokrycia recesji. Dlatego dobrze jest wybierać ten sposób leczenia jedynie wtedy gdy ma się na celu względy zdrowotne, na przykład usunięcie próchnicy oraz gdy z jakiegoś powodu nie ma możliwości przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego. Z obserwacji wynika, że wyszczególnione wcześniej metody leczenia kosmetycznego recesji dziąsłowej są stosowane w przypadku braku szerszego wyboru.

Ortodoncja WrocławOrtodoncjaLeczenie recesji dziąsłowej

Metody leczenia recesji

Jeżeli nie istnieją przeciwwskazania, to recesję dziąsłową leczy się przeprowadzając zabieg chirurgiczny. W sytuacji gdy recesja związana jest z zębem umiejscowionym w nieprawidłowo ustawionym łuku, dowargowo, w mezjorotacji albo w protruzji dobrze jest zastosować korektę ortodontyczną. Przywrócenie prawidłowej pozycji zębów powoduje zmniejszenie recesji, dzięki czemu możliwe staje się jej zupełne pokrycie. Zdarzają się przypadki, w których doprowadzenie do prawidłowego ułożenia zębów skutkuje całkowitym cofnięciem się recesji. Recesja dziąsłowa w sąsiedztwie koron protetycznych. Wpływ na powstawanie recesji dziąsłowej przy koronach protetycznych ma naruszenie szerokości biologicznej przyzębia. Do najczęstszych sposobów leczenia tego typu dolegliwości należy wymiana korony na wydłużoną dodziąsłowo. Należy jednak podkreślić, że metoda ta nie przyczynia się do zniwelowania przyczyn choroby. To z kolei skutkuje jej postępem. Ponadto wydłużanie korony nie jest estetyczne. Dlatego recesję dziąsłową występującą przy koronach protetycznych lepiej jest leczyć chirurgicznie. Wykorzystuje się w tym celu te same metody, które stosowane są przy eliminowaniu recesji występującej przy zębach bez koron.

Wolne przeszczepy dziąsłowe

Najstarszym sposobem leczenia recesji dziąsłowej jest metoda wolnych przeszczepów dziąsłowych. Ze względu na swoje niedoskonałości w dzisiejszych czasach jest raczej niestosowana. Do jej głównych wad należy konieczność przygotowania o wiele większego obszaru biorczego od wielkości recesji. Wynika to z potrzeby pobrania z podniebienia dobrze ukrwionego, wolnego przeszczepu nabłonkowo-łącznotkankowego. Jeśli chodzi o stronę estetyczną, to nawet po zagojeniu się ran, tkanka wszczepiona wyróżnia się. Wynika to z różnicy w rogowaceniu pomiędzy nią a dziąsłem zębodołowym. Dodatkowo pacjent odczuwa dolegliwości spowodowane urazem znajdującym się na podniebieniu, powstałym po pobraniu tkanki do przeszczepu.

Substytuty tkanki łącznej

Substytuty tkanki łącznej pojawiły się stosunkowo niedawno. Stanowią je preparaty pochodzenia zwierzęcego. Wprowadzane są w zastępstwie tkanki łącznej pobieranej z podniebienia. Stosuje się preparat o nazwie Mucograft oraz Mucoderm. Do niewątpliwych zalet omawianej metody leczenia recesji należy nienarażanie pacjenta na przykrości związane z ranieniem podniebienia w celu pozyskania tkanki łącznej. Przyczynia się to także do skrócenia okresu rekonwalescencji po zabiegu. Z punktu widzenia stomatologa metoda ta jest łatwiejsza do wykonania w porównaniu z wolnym przeszczepem dziąsłowym.

Ortodonta WrocławOrtodontaLeczenie recesji dziąsłowej

Białka matrycy szkliwnej

Do leczenie recesji dziąsłowej można również stosować białka matrycy szkliwnej. Wykorzystywany jest w tym celu głównie preparat noszący nazwę Emdogain. Dzięki zawartym w tego rodzaju substancjach amelogeninom tkanki przyzębia pobudzane są do regeneracji. W wyniku tego działania nowe połączenie tkanek miękkich jest bardzo stabilne. Przed zastosowaniem preparatu Emdogain należy chemicznie przygotować powierzchnię korzenia. Można do tego wykorzystać preparat o nazwie PrefGel. Po chemicznym przygotowaniu korzenia, pokrywa się go dokoronowo lub bocznie przesuniętym płatem. Do wad opisywanej metody leczenia recesji dziąsłowej należy jej duży koszt, spowodowany wysoką ceną preparatu Emdogain. Obniżenie kosztów zabiegu można uzyskać, przewidując przeprowadzenie kilku zabiegów z jego wykorzystaniem w ciągu jednego dnia.

Recesja dziąsłowa w sąsiedztwie koron protetycznych

Wpływ na powstawanie recesji dziąsłowej przy koronach protetycznych ma naruszenie szerokości biologicznej przyzębia. Do najczęstszych sposobów leczenia tego typu dolegliwości należy wymiana korony na wydłużoną dodziąsłowo. Należy jednak podkreślić, że metoda ta nie przyczynia się do zniwelowania przyczyn choroby. To z kolei skutkuje jej postępem. Ponadto wydłużanie korony nie jest estetyczne. Dlatego recesję dziąsłową występującą przy koronach protetycznych lepiej jest leczyć chirurgicznie. Wykorzystuje się w tym celu te same metody, które stosowane są przy eliminowaniu recesji występującej przy zębach bez koron.