Akcesoria pomocnicze w leczeniu zębów

2 października 2017, Adam Dederko

Aby odtworzyć anatomiczny wygląd zębów można używać cały szereg akcesoriów i materiałów pomocniczych. Do wykorzystania są paski celuloidowe i metalowe, kształtki, formówki, a także kliny. Pomagają one w umieścić materiał wypełniający w zębie jak również zrekonstruować wierzchnią część i punkty styczne zęba.

Paski poliestrowe oraz uformowane kształtki i matryce

Paski poliestrowe wytwarzane są w formie taśm różnych szerokości i grubości, używanych do odbudowy tkanek zmineralizowanych zębów klas III i IV poza tym fabrycznie wymodelowanych elementów ( z wybrzuszeniem) stosowanych w klasie II. W pobliżu brzegu dziąsłowego ubytku obojętnie, który typ paska trzeba umocnić klinem plastikowym lub drewnianym.
Kształtki poliestrowe wytwarzane są jako części składowe pomagające odtworzyć koronę zęba zanim wykonane zostanie uzupełnienie stałe czy też w postaci korony klinicznej zębów siecznych, przedtrzonowych, trzonowych oraz kłów. Dopasowuje się je mając na uwadze wielkość filaru, czynność tę wykonuje się wprost w jamie ustnej. Po czym w jej środku umieszcza się materiał odbudowujący, wkłada na przygotowany filar i wycina nadmiary. Kształtkę należy umocnić w obszarze między zębami, używając do tego przezroczystych klinów z tworzywa sztucznego.
Uformowane matryce przyszyjkowe wykorzystywane są przy wypełnieniach zębów klasy V. Wytwarzane są w różnych rozmiarach i z materiałów o zróżnicowanej sprężystości. W stomatologii używa się matryc zarówno sprężystych, które łatwo można dopasować do budowy anatomicznej zęba jak i twardych. Głównym jej zadaniem jest udogodnienie odbudowy fizjologicznego kształtu tkanek zmineralizowanych zębów w okolicy przyszyjkowej.

Kształtki (formówki)

Formówka jadnościenna zbudowana jest z pary ramion i napinacza, a także z metalowego paska, który ma na końcach otwory do zamocowania wypustek ramion. Ramiona zwieńczone są śrubą, po której przemieszcza się nakrętka przekształcająca powierzchnię obejmowaną przez pasek aż do momentu , w którym zamknie się on na zębie. Aby unieruchomić pasek w przestrzeni międzyzębowej należy użyć np. klina drewnianego. Formówki jednościenne występują także w formie zestawów np. Palodent (Dentsply De Trey). Ten typ formówki mieści w swoim składzie stabilizujące pierścienie krótkie oraz długie, jak również wymodelowane, cienkie metalowe paski otrzymywane w trzech rozmiarach. Pierścienie montuje się przy użyciu kleszczy służących do instalowania klamer koferdamu. Alternatywnym wariantem formówek jednościennych jest system Walsera. Wykorzystuje on elastyczne, adekwatnie wymodelowane stabilizatory, dzięki którym jest możliwość w sposób hermetyczny, umieszczenia cienkiego metalowego paska w środku każdej przestrzeni międzyzębowej. Nie ma przeszkód na równoczesne umieszczenie dwóch pasków w granicach jednego lub dwóch zębów. Formówki pierścieniowe z napinaczem wykonane są z dwóch przemieszczanych względem siebie części o szerokości 0,5 cm: chwytaka, pokrętła blokującego i napinacza śrubowego z nakrętką. W formówce montuje się pasek metalowy lub poliestrowy gładki, uformowany, ze sprofilowanym uwypukleniem czy też dziurkowany. Pasek całkowicie otacza ząb w charakterze pierścienia.

ksztaltka
Kształtka firmy Walser

Paski do formówek pierścieniowych

Pasek instalowany w formówce musi być na tyle duży, ażeby wsuwał się 0,5–1 mm pod brzeg dziąsłowy ubytku, jak również wychodził ponad wierzchnią część wypełnienia, uwzględniając tę samą wysokość. Samozaciskające się kształtki należą również do kategorii formówek pierścieniowych. Zawierają one poliestrowy lub metalowy pasek oraz aluminiową blaszkę, gdzie ściśnięcie wokół zęba pozwala na szczelne i stabilne zamocowanie. Kształtki pierścieniowe wykonywane są, również w formie systemów narzucających konieczność posiadania specjalistycznych napinaczy do hermetycznego usytuowania paska wkoło filaru. Zaliczyć do nich można np. System SuperMat (KerrHawe), AutoMatrix (Dentsply).

Kliny

Kliny wykonuje się z drewna lub z tworzywa sztucznego. Posiadają formę trójkątów pasującą do anatomicznego kształtu przerw międzyzębowych. Korzystnie byłoby, gdyby po umieszczeniu klina jego górny brzeg nie wychodził nadmiernie, albowiem skomplikuje to odbudowę punktu stycznego. W sytuacji, gdy mamy do czynienia z dużą diastemą i po osadzeniu klina pasek nie styka się dokładnie z zębem, należy umieścić dodatkowy klin z drugiej strony. Kliny drewniane pomagają w utwierdzeniu matryc i pasków metalowych we właściwym położeniu , a ponadto w odseparowaniu przylegających do siebie zębów. Osiągalne są w różnych rozmiarach, w sprecyzowanych kolorach np. naturalnym, żółtym, pomarańczowym, zielonym, niebieskim, różowym, czerwonym lub fioletowym. Ogromnym atutem jest fakt, że kliny drewniane bardzo łatwo jest stosownie przyciąć , co daje możliwość hermetycznego dociśnięcia kształtki na niemałej powierzchni, a także uniemożliwia niespodziewane wydobycie się z przestrzeni międzyzębowych.
Przezroczyste kliny z tworzywa sztucznego pomagają w stabilizowaniu matryc i pasków w obszarach stycznych, oddzielając zarazem przyległy filar. Doskonale przekazują światło, dzięki czemu optymalizują polimeryzacją materiału wypełniającego w okolicy przydziąsłowej.

Kliny stomatologiczne
Kliny dentystyczne

Kliny ABC (ang. Absolute Best Contact) są wykorzystywane do regulowania formówki częściowej. Aby wykonać stabilizację należy zastosować dwa kliny, umieszczając je między formówką a przyległym zębem. Kliny te należy sytuować od krawędzi językowej ( podniebiennej ) i policzkowej. Podobnie jak w momencie korzystania z kształtki częściowej, wolno je przygnieść metalowym pierścieniem do policzkowego i językowego ( podniebiennego ) obszaru korony.

Elastyczne gumki wykorzystywane są do stabilizacji matryc jednościennych a także do izolacji przylegających zębów. Wytwarzane są w trzech rozmiarach opatrzonych kolorem, i tak: duże ( 3,2 mm) mają kolor niebieski, średnie ( 2,6 mm) żółty, a małe (2,0 mm) zielony. Nim gumka zostanie zamontowana, należy ją uprzednio napiąć kleszczami do mocowania klamer koferdamu tak, ażeby w środku posiadała wielkość ułatwiającą zainstalowanie w ciasnej przestrzeni międzyzębowej.

Szczypce dentystyczne
Szczypce stomatologiczne